«Накіраваліся ў бібліятэку, а дайшлі амаль да пагранзаставы»

Няма слова, больш не адпаведнага маладосці душы Ніны Астапаўны Нікіцюк, чым “70-годдзе”. Але менавіта такі юбілей камянчанка будзе святкаваць 6 кастрычніка. І амаль 50 гадоў са сваіх 70-і яна працуе з кнігай – можа, у гэтым і тоіцца сакрэт невычэрпных аптымізму ды пазітыву? Праверым…

Ніна Астапаўна прыехала на Камянеччыну з Дзівіна, што на Кобрыншчыне. Яна нарадзі­лася ў чытаючай сям’і, мела перад вачыма прыклад старэйшай на 8 гадоў сястры, што працавала бібліятэка­рам, і ахвотна прадоўжыла дынастыю (а сёння тую ж прафесію абрала і яе пляменніца).
У 1973 годзе мая сураз­моў­ца скончыла Мінскі дзяржаў­ны педагагічны інстытут імя Горкага па спецыяльнасці “Біб­ліятэказнаўства і бібліяграфія”, марыла вярнуцца працаваць на радзіму, але лёс распара­дзіўся іначай. У Брэсцкім уп­раўленні культуры выпуск­ні­цы прапанавалі 3 варыянты на выбар: Пінск, Маларыту і Каменец. Па карце яна замерала адлегласць ад гэтых га­ра­доў да Дзівіна і спынілася на нашым райцэнтры, што знахо­дзіўся бліжэй за іншыя.

Адразу адчула: дома!

Першага жніўня Ніна Аста­паўна прыйшла ў Камянецкую раённую бібліятэку, дзе адразу адчула: дома! Пашанцавала з калектывам, старэйшым па ўзросце, вопытным, дружным і гатовым прыйсці на дапамогу. Асабліва пад­трым­лівала маладую спецыя­лістку Ала Максімаўна Брацянкова. З такім “тылам” не страшна было пераходзіць лі­таральна праз два з паловай месяцы на адказную пасаду загадчыцы бібліятэкі.
– Страшна стала ў 1977-м, калі пачалося аб’яднанне ўсіх бібліятэк раёна, іх было 65, у цэнтралізаваную сістэму, – прыгадвае Ніна Астапаўна. – Тады адбывалася поўная пера­будова нашай дзейнасці. Да­водзілася шмат ездзіць па раёне – дапамагаць, тлумачыць, весці семінары і практыкумы, пісаць падрабязныя інструктыўныя матэрыялы.
36 гадоў Ніна Нікіцюк кіра­вала цэнтралізаванай біблія­тэчнай сістэмай, і лепшай ацэнкай яе работы стануць цёп­лыя словы супрацоўнікаў біб­ліятэк, прыведзеныя ніжэй.
У 2009 годзе мая сураз­моў­ца стала галоўным бібліятэ­карам аддзела бібліятэчнага маркетынгу Камянецкай цэнт­ральнай раённай бібліятэкі ім. У. Ігнатоўскага і сваю працоў­ную дзейнасць скончыла ў 2013-м.

Падарожжы і знаёмствы

Калі пытаюся пра самыя за­памінальныя моманты з пра­цоўных будняў, Ніна Астапаў­на расказвае:
– Не забыць і сёння нашы паездкі на раён, у сельскія біб­ліятэкі. Колькі кур’ёзных выпад­каў здаралася са мной і маімі калегамі! Помню, як аднойчы за дзень прайшлі пешшу 6 кі­ламетраў і праехалі ажно на 12 спадарожных машынах; як з-за згубленых ключоў давяло­ся лезці ў бібліятэку ў Мык­шыцкім клубе праз акно; як, накіроўваючыся ў Мачулі­шчан­скую сельскую бібліятэку, заб­лукалі і ледзь не выйшлі да пагранзаставы. Ужо няма гэтых бібліятэк, а памяць захоўвае нашы падарожжы…
А аднойчы, я тады яшчэ толькі-толькі пачынала пра­цаваць, да мяне ў чытальную залу прыйшоў наведвальнік, які заявіў, што будзе прыхо­дзіць штодзень, бо мае піль­ную патрэбу адшукаць цыта­ту Леніна. Ён збіраўся перагартаць паслядоўна ўсе 55 та­моў збора твораў! Вось тады мне асабліва спатрэбіліся ат­рыманыя раней веды. Узяла даведачны том са збора ўсяго напісанага Уладзімірам Ільі­чом, знайшла кнігу, у якой бы­ла тая самая цытата, і вынесла чытачу. Бачылі б вы, як ён здзівіўся! А мне радасна, што чалавеку дапамагла.
Прыгадваем таксама пра літаратурна-музычную гасцёў­ню, якая дзейнічала з 1984 го­да пры бібліятэцы пад кіраў­ніцтвам Ніны Нікіцюк і пісь­менніцы Святланы Курылёвай. На вечарынах тады прысутні­чала інтэлігенцыя горада, аб­мяркоўваліся новыя раманы Ю. Бондарава, Н. Думбадзэ, В. Быкава, В. Распуціна, М. Рыбакова… Падчас музычных вечарын знаёміліся з творчасцю П. Чайкоўскага, Г. Свірыдава, М. Цвятаевай.
– Тады бібліятэка была адзі­ным месцам для такіх зносін, – успамінае Ніна Астапаўна. – Гэтая гады былі самымі леп­шымі, цікавымі і запамі­наль­нымі! Але жыццё ўнесла свае карэктывы. З надыходам перабудовы, галоснасці літара­турная гасцёўня страціла сваю актуальнасць.

Сёння Ніна Нікіцюк ходзіць у камянецкую бібліятэку ўжо як чытач, але і ад удзелу ў мерапрыемствах не адмаўля­ец­ца, і параіць ці дапамагчы заў­сёды гатова. Без кнігі мая су­размоўца не ўяўляе свайго жыцця, бо яна – лепшы адпачынак, і сярод любімых аўта­раў выдзяляе Чынгіза Абдулаева, які піша палітычныя дэтэктывы, Уладзіміра Колычава. Апошняя прачытаная на сёння кніга – “Итальянская любовь Максима Горького” Кацярыны Барсавай.
Сваё захапленне чытаннем Ніна Астапаўна перадала дачцэ з сынам і старэйшай унучцы Машы, якая ўжо замужам, а цяпер асцярожна прывівае любоў да кнігі 8-гадоваму ўну­ку Андрэю:
– Прапаноўваю чытаць па старонцы па чарзе. Так пас­тупова знаёмімся з апавядан­нямі Драгунскага.

На заслужанам адпачынаку

У 2013-м, адразу пасля выхаду на заслужаны адпачынак, Ніна Астапаўна атрымала прапанову ад настаяцеля Сімяо­наўскага храма ў Каменцы, протаіерэя Сер­гія Буркоўска­га ўзяць пад апеку царкоўную бібліятэку і з радасцю згадзі­лася. Давялося доб­ра папрацаваць, каб класіфіка­ваць увесь фонд, зрабіць каталог і ўсё ў цэлым давесці да ладу. Гэта ат­рымалася! Праз тры гады Ніна Нікіцюк стала яшчэ і памочні­кам благачыннага па місіянер­скай рабоце.
А яшчэ Ніна Астапаўна завяршыла працу над матэрыя­ламі для другога тома кнігі “30 гадоў Брэсцкай епархіі”, у які ўвойдуць (сярод іншых) сабраныя ёю за 1,5 года звест­кі пра цэрквы Камянецкага благачыння.
– Пачыналі збіраць з выса­каўчанінам Юрыем Сахарчуком, якога сёння, на жаль, ужо няма з намі, – зазначае яна, бо справядлівасць – перш за ўсё.
Увогуле, яшчэ працуючы ў раённай бібліятэцы, Ніна Нікі­цюк з ахвотай займалася краяз­наўчай работай.
Сярод любімых праваслаў­ных аўтараў Ніна Астапаўна называе Наталію Сухініну, асаб­ліва раіць кнігі “Прощание славянки”, “Белая ворона” і “Везучая Зинаида”.
Летась за сваю плённую працу Ніна Нікіцюк была ўзнага­ро­джана медалём Рускай Пра­васлаўнай Царквы. Ёсць і ін­шыя ўзнагароды…

Калі пытаюся пра заняткі ў вольны час, мая суразмоўца называе (апрача кніг) інтэ­лек­туальныя тэлеперадачы, сяб­роўства з інтэрнэтам, вязанне тапачак пруткамі, агарод і дэкламаванне вершаў. Апош­няе мяне ніколькі не здзіў­ляе, бо сама неаднаразова была сведкам надзвычай артыстычных выступленняў Ніны Аста­паўны. А яна расказвае, як пасля школы, не паступіўшы з першага разу ў інстытут, пай­шла працаваць маркіроў­шчы­цай швейнай фабрыкі ў Коб­рыне і там іграла радыстку ў самадзейным тэатры, створаным пры ёй. Гэта многае тлумачыць!
– Неаднаразова выступала ў ролі канферансье. Удзель­ні­чала ў конкурсах чыталь­ні­каў. Асабліва люблю дэкламаваць вершы Юліі Друнінай, у першую чаргу – “Зінку”. А ўво­гуле аднойчы прачытала пра гэту паэтэсу цікавы факт. Яна напісала 12 слупкоў верша, прысвечанага вайне, а по­тым, перачытаўшы, скара­ці­ла да… аднаго. Вось гэтага, шырока вядомага: “Я столько раз видала рукопашный, // Раз наяву. И тысячу – во сне. // Кто говорит, что на войне не страшно, // Тот ничего не знает о войне”. Вось якая патрабавальнасць да сябе і які талент!

На пытанне “Што азначае для вас узрост?” Ніна Аста­паў­на адказвае:
– Гэта стан душы! Адчуваю сябе, як кажуць, на чарговыя 35. (Смяецца.) А іншым людзям “залатога” ўзросту раю не звяртаць увагі на балячкі, быць аптымістам і, прачнуўшыся, гаварыць сабе: “У мяне ўсё будзе добра!”
Возьмем парады на ўзбра­енне?
Настасся НАРЭЙКА.

Гавораць калегі

Таццяна МАРЫНЧУК, Высокаўская бібліятэка:
– Ніна Астапаўна заслугоў­вае толькі самых добрых слоў у свой адрас! Гэта вельмі доб­ры, спагадлівы, незлапамятны чалавек, справядлівы і патрабавальны кіраўнік, да меркавання якога прыслухоўваліся. Заў­вагі ўспрымалі без крыўды – як кіраўніцтва да дзеяння. 45 гадоў таму я прыйшла на працу ў бібліятэку ў Высокім адразу пасля школы, і без пад­трымкі калег мне было б бе­зумоўна няпроста. Не збірала­ся заставацца бібліятэкарам, але Ніна Астапаўна ўбачыла ўва мне патэнцыял, сама на­пісала заяву на паступленне ў Магілёўскі бібліятэчны тэх­нікум, адправіла мае дакументы і потым… проста паста­віла перад фактам, што мушу ехаць! Сёння шчыра дзякую ёй за такі давер, за падтрымку і веру ў мае сілы! Думаю, я і працую сёння ў бібліятэцы з той прычыны, што былі перад маімі вачамі такія людзі, як Ніна Нікіцюк, яе намесніца Яўгенія Семянюк і загадчыца аддзела камплектавання На­дзея Постнікава. Яны “гарэлі” сваёй работай і “запальвалі” іншых.
Акрамя таго, з цеплынёй узгадваю турыстычныя паезд­кі, якія арганізоўвалі для нас Ніна Астапаўна і Надзея Ва­сільеўна, – суцэльны пазітыў!

Любоў КАЗАЧУК, Амелянецкая бібліятэка:
– Такога добрага, сумленнага чалавека, як Ніна Нікі­цюк, яшчэ трэба пашукаць! Яна заўсёды выслухае, дапаможа, падтрымае. Помню, калі толькі прыйшла на работу ў 1984-м, вельмі хвалявалася і толькі дзякуючы цёплым ад­носінам і дапамозе Ніны Ас­тапаўны змагла асвоіцца. Не прыгадаю ніводнага выпадку, каб яна не паспагадала чалавеку, пакінула сам-насам з цяжкасцямі. Такіх кіраўнікоў мала – іх варта берагчы і ца­ніць! І сёння Ніна Нікіцюк не забывае сяброў, заўсёды павін­шуе з днём нараджэння і пра­фесійным святам, пры сустрэчы ніколі не абміне, спыніцца, распытае пра здароўе.

Раіса РАМАШКА, Камянюцкая бібліятэка:
– Ніна Астапаўна – цудоў­ны чалавек. Сустракаючыся выпадкова, заўсёды абнімаем­ся, як родныя людзі. Мы зла­джана працавалі і сябравалі. Як сябруем і сёння. Такога кі­раўніка рэдка сустрэнеш! Пры­свячаю Ніне Астапаўне верш:

Говорят, что в мире
люди злые,
Не умеют сострадать, любить,
Но ведь есть пока еще иные,
Дружбой что умеют дорожить.
В Каменце есть женщина
такая,
С искоркой задора и добра.
При случайной встрече,
не скрывая,
Нас с душой обнимет,
как сестра.
Много лет работая
в культуре,
Понимала с полуслова нас.
Да, Нина Остаповна
«в натуре» –
Настоящий гений,
просто класс!